Modelspoor Algemeen – Starten met Modelspoor

Wilt u beginnen met een modelspoorbaan? Dan komen er al snel vele modelspoor termen op u af. Vooral voor hobbyisten die net beginnen met een modelbaan en dien ten gevolge nog geen ervaring hebben met modeltreinen. Op deze pagina heb ik wat informatie gezet voor de beginnende modelspoor liefhebber zodat niet alles ineens te verwarrend word waardoor het plezier in deze prachtige hobby zou kunnen verzanden in frustraties.
 
Voordat u vrolijk gaat knutselen aan uw modelspoorbaan, zult u eerst een aantal belangrijke keuzes moeten maken. Om u een eindje op weg te helpen in het modelspoorwereldje beschrijf ik hier een aantal van de belangrijkste punten, zoals:

  • Welke modelspoor schaal kies ik?
  • Welk tijdperk wil ik uitbeelden met mijn modelspoorbaan?
  • Welke rails ga ik gebruiken, 2-weg of een 3-weg rail systeem?
  • Welk besturingssysteem ga ik gebruiken, digitaal of analoog?

  • Modelspoor schaal HO, N, TT of Z.
    Modelspoorbanen zijn er in vele verschillende schalen en uitvoeringen. Bij het bouwen van een modelspoorbaan heeft u de keuze uit verschillende modelspoor schalen waaruit u een schaal kunt kiezen die het best bij uw situatie past. Het grootste assortiment en diversiteit voor modelspoor is echter te vinden in de schaal HO (H-nul) en schaal N. Deze schalen worden dan ook het meest gebruikt voor een modelspoorbaan thuis. De schaal HO (1:87) is de meest voorkomende modelspoor schaal, gevolgd door de schaal N (1:160). De schaal die u kiest is meestal afhankelijk van de ruimte die u heeft voor uw modeltreinbaan. Voordeel van schaal HO is dat het allemaal wat robuuster is en de detaillering (vooral de duurdere modellen) iets preciezer is. Maar met schaal N kunt u op een zelfde oppervlak een meer uitgebreidere modelbaan uitleggen met meer mogelijkheden voor uw spoorbedrijf. De verkrijgbaarheid van beide schalen is bijzonder goed.
    Maar om een indruk te geven in welke schalen er modelsporen te vinden zijn, volgt hier een lijstje:

    Schaalnaam Schaal Spoorbreedte
    Modelspoor in mm
    Spoorbreedte
    Origineel in mm
    llm 1:22,5 45 1000
    1 1:32 45 1435
    O 1:45 32 1435
    Om 1:45 1 22,5 1000
    OO 2 1:76 19 1435
    EM 1:76 18 1435
    OO 1:76 16,5 1435
    HO 1:87 16,5 1435
    HOm 1:87 12 1000
    HOn3 1:87 10,5 915
    HOe 1:87 9 750
    HOn2 1:87 7 610
    TT 1:120 12 1435
    N 3 1:148 9 1435
    N 1:160 9 1435
    Z 1:220 6,5 1435
    T 1:450 3 1435


    1 = Schaal O in de USA = 1:48 – in Frankrijk = 1:43,5
    2 = volgens de Amerikaanse schaal
    3 = De Engelse schaal N wijkt iets af van de schaal N in de rest van de wereld

    Modelspoorbaan tijdperk
    Maak voor u begint met een modelbaan ook eerst een keuze in welk tijdperk u wilt gaan rijden. Als u met een modelspoorbaan een zo realistisch mogelijk beeld wil schetsen wat de werkelijkheid geen geweld aandoet. De modeltreinen waarmee u gaat rijden zijn replica’s van een echte stoomlocomotief, of diesellocomotief of een elektrische trein. In de modelspoorwereld worden de verschillende tijdperken ingedeeld, in de onderstaande lijst ziet u de indeling van deze tijdperken. Natuurlijk gebeurt het ook vaak dat aansluitende tijdperken samen tegelijkertijd op een modelspoorbaan rondrijden. Maar zelden zult u zien dat een hypermoderne Hoge Snelheidstrein tussen de oude Stoomlocomotieven op een modelspoorbaan rond rijdt. Deze tijdperken worden ook zo gehanteerd door de fabrikanten en handelaren, dus is het goed om te weten in welk tijdperk uw wereld zich afspeelt. Het maakt de aanschaf van allerlei spullen ook heel wat gemakkelijker.

    tijdperk van jaar t/m jaar
    I 1835 – 1920
    II 1920 – 1950
    III 1950 – 1970
    IV 1970 – 1990
    V 1990 – 2005
    VI 2005 – heden

    2-weg of 3-weg rail systeem
    Heeft u gekozen om een modelspoorbaan te bouwen in de schaal HO (1:87). Dan heeft u nog de mogelijkheid te kiezen voor een 2-weg rail systeem of een 3-weg rail systeem. Vroeger waren er 2 modelspoor stroomkringen, gelijkstroom (DC) en wisselstroom (AC). De 3-weg modelspoor rail wordt alleen nog maar door Märklin gefabriceerd en wordt gebruikt voor wisselstroom. Het grote voordeel van Märklin 3-weg rails is dat deze minder gevoelig zijn voor storingen. Maar met deze rails heeft u wel een middengeleider tussen beide railstaven nodig. Tevens moet iedere modeltrein voorzien zijn van een sleepcontact die over deze middengeleider sleept. U snap dus dat met één producent de variatie in het aanbod beperkt is.

    De 2-weg modelspoor rails is alleen geschikt voor het gelijkstroom (DC) systeem. Wisselstroom (AC) modeltreinen kunnen niet rijden op 2-weg rails, en gelijkstroom (DC) modelspoortreinen kunnen niet rijden op 3-weg rails. Let goed op bij het aanschaffen van een modeltrein of hij geschikt is voor het AC of DC systeem. Ook passen de wagons en rijtuigen met wisselstroom (AC) wielen niet op de 2-weg rails. Wel is het mogelijk modelspoor wagons met gelijkstroom (DC) wielen te gebruiken op een 3-rail systeem. Enkele grote modelspoor fabrikanten zijn Roco, Fleischmann en (mini)Trix, maar tegenwoordig komen er steeds meer merken bij die goed aan de weg timmeren en een mooi aanbod hebben van allerhande treinen, rijtuigen en wagons.

    Digitaal of Analoog modelspoor
    Een flink aantal jaar geleden zijn verschillende digitale modelspoor systemen geïntroduceerd in de modelspoor wereld. Ten opzichte van het oude, analoge rijden zijn er een aantal voordelen: treinen kunnen geheel afzonderlijk van elkaar bestuurd worden (o.a. verschillende snelheden), en kunnen er extra functies voor rollend materieel gebruikt worden zoals verlichting, rook, geluid. Het is echter een fabeltje dat bijvoorbeeld digitaal rijden met minder bedrading afkan of dat analoog niet geautomatiseerd kan worden. Ik ken banen in beide categorieën met kilometers aan draden en tot op grote hoogte geautomatiseerd. Alleen denk ik dat automatisering in het digitale modelspoorwereldje iets eenvoudiger te realiseren is. Met de digitale modeltreinen kan meestal ook worden gereden op een analoge baan, andersom is niet mogelijk omdat een analoge trein dan alleen maar ‘volgas’ zijn rondjes rijd en na korte of wat langere tijd zal doorbranden. Voor een digitale modelbaan moet iedere modeltrein voorzien zijn van een digitale decoder. Zoals ik al eerder schreef, zijn er verschillende digitale systemen uitgebracht door verschillende fabrikanten. Maar tegenwoordig is er ook een systeem wat door bijna alle fabrikanten wordt ondersteund. En dat is DCC. Met dit systeem kunt u dan iedere trein die hiermee is uitgerust op iedere modelbaan (van de zelfde schaal) laten rijden die wordt bestuurd door een DCC centrale. Doordat dit digitale systeem door meerdere fabrikanten ondersteund word is de keuze in de te gebruiken materialen heel groot, waardoor er voor de modelspoor enthousiast een nagenoeg onbeperkte vrijheid is in het samenstellen van zijn complete modelspoorbaan.

    Ik ga hier overigens geen opsomming maken van alle mogelijkheden en systemen die verkrijgbaar zijn omdat ik dan beslist het een en ander zou vergeten. Bovendien is het van persoon tot persoon verschillend wat ‘de beste aankoop’ zou kunnen zijn omdat het ook geheel afhankelijk is van de persoonlijke wensen en mogelijk- en onmogelijkheden.

    Tips voor beginners.
    De belangrijkste tips die ik zou kunnen geven als je met een modelspoorbaan zou willen beginnen, ga praten met een ervaren modelspoorliefhebber. Ga kijken bij verschillende modelspoorbanen die gebruik maken van verschillende systemen. Koop nooit zo maar op de bonnefooi ergens een startsetje maar neem bij voorkeur iemand mee die verstand van zaken heeft.

    Er zijn door het hele land heen heel veel modelspoorbeurzen te vinden. Op deze website zijn in de kalender verschillende van deze beurzen te vinden. Bezoek eens zo’n beurs en kijk rond. Vaak zijn er ook demonstratiebanen opgesteld. Ga praten met de bouwers/eigenaren van deze demonstratiebanen. Meestal vertellen ze graag alles over hun baan en het door hen gebruikte besturingssysteem .
     
     

    Naar boven!